Gouds Rood maart 2008

Gouds Rood maart 2008

Redactie Gouds Rood

In deze editie: Een drukbezocht politiek café. Een voor- en tegengeluid uit de fractie over de moeilijke beslissing van de Goudse gemeenteraad om twee van de drie baden op te doeken. Van de hand van Co en Arie artikelen over vraagstukken als ‘trots’, ‘rechtvaardigheid’, ‘solidariteit’, ‘ontvolking’ en ‘vergrijzing’. Vergist u niet! Anders dan deze thema’s wellicht aan emotie bij u oproepen, het zijn zeer onderhoudende en trefzekere artikelen!

Gouds Rood is ook te downloaden als pdf-bestand. De downloadversie bevat ook de agenda en contactgegevens.

Het "gevangenen-dilemma",een politieke valkuil?

Jaap Rebel - 12 maart 2008

In onze huidige maatschappij voert het vrije marktmechanisme de boventoon.  Onderlinge solidariteit, het kenmerk van een volwassen publieke sector, wordt steeds verder verwaarloosd. Dat mogen de huidige politici, zeker ook van de PvdA, zich aantrekken.  Soms lijkt het er wel op of de sociaal democratische mens vervangen is door de marktgerichte mens, de zogenoemde homo economicus. Doelmatigheid, haalbaarheid, efficiëntie, institutionele overwegingen, etc. krijgen prioriteit boven emotionele overwegingen als mensenrechten, compassie met minder bedeelden, meer rechtvaardigheid, het eerlijker delen van welvaart en welzijn enzovoorts.

Illustratief voor dit verschijnsel is het bekende “gevangenendilemma”. Twee gevangenen hebben gezamenlijk een misdaad gepleegd en beloven niet te zullen bekennen, ook niet wanneer een bekentenis vrijspraak oplevert.  Ze worden afzonderlijk verhoord en in aparte cellen geplaatst. Maar eenmaal in de cel slaat bij beiden de twijfel toe. Wanneer zij hun belofte houden, zitten zij beiden langdurig vast, maar als een van hen bekent komt hij vrij, terwijl de ander nog jaren gevangen zit. Geen van beiden heeft contact met de ander, zodat voor beiden het dilemma geldt: waarom en voor hoelang nog kwel ik mijzelf?. Wie slaat het eerst door?
Het dilemma is dat eerst de belofte komt en daarna pas het gestand doen van het gegeven woord. Dit dilemma is een standaard gegeven in zowel de vrije markt economie, als in de publieke sector.

In de publieke sector heeft iedereen belang bij voldoende goede collectieve voorzieningen, maar veel van ons laten het liefst anderen opdraaien voor de kosten. Het vertrouwen dat kosten eerlijk worden verdeeld, verdampt al snel wanneer de ene groep er véél baat bij heeft en anderen minder of zelfs in het gehéél niet, zodat een beroep moet worden gedaan op de onderlinge solidariteit. 
In de marktsector hangt het vertrouwen in een gegeven belofte af van de reputatie van de partner of van bestaande langdurig goede relaties. Is dat vertrouwen er niet, dan rest nog het juridisch contract om het houden van de belofte af te kunnen dwingen. Het juridisch contract vervangt dan het vertrouwen in elkaar. Maar daar is ook voor nodig dat de publieke sector zorgt voor een goed werkend juridisch systeem met onafhankelijke juridische machten, opsporing, veroordeling en strafbepaling.
In het algemeen werkt het vertrouwen in elkaar alleen wanneer de toekomstige samenwerking meer oplevert dan een verraad vandaag. Het juridische contract werkt in beide gevallen. Helaas zijn de kosten, verbonden aan de dwang om het contract na te leven, vaak hoog omdat de vrije markt ook vrijheid biedt om de verschuldigde honoraria van rechtsbijstand flink op te schroeven. Het juridisch contract is daarom helaas niet voor iedereen bereikbaar.

Mede door het beschreven dilemma kan het vertrouwen in “de Politiek” zeer mager worden.
Enerzijds is de Politiek feitelijk het hoogste gezag in onze samenleving (er zijn politici die zich er naar gedragen). De Politiek stelt wetten vast waar iedereen zich aan dient te houden en verandert die wetten weer bij onderlinge meerderheidsbesluiten. Maar de Politiek kan de beloften aan hun kiezers niet vastleggen in juridische contracten, alleen al omdat bij de Politiek de bevoegdheid ligt om de wetten, die dan bij juridisch contract vastliggen, te veranderen. De Politiek is wel gebonden aan de Grondwet, aan beginselen van behoorlijk bestuur, aan de Trias Politica - de scheiding van de wetgevende-, uitvoerende- en rechtsprekende machten - en, lest best, aan de beginselen van democratie. Politici nemen besluiten die niet in wetboeken staan omschreven. Politieke besluiten zijn daarom  afwegingen tussen deelbelangen. In zo’n afweging wordt vrijwel altijd de één bevoordeeld en een ander benadeeld. Dat is niet of nauwelijks te vermijden. Maar voor de PvdA geldt bij iedere afweging dat welvaart en welzijn zo eerlijk mogelijk worden verdeeld! Ach, daar denk ik aan en hoop ik op bij het zwembadendebat, bij de volkshuisvesting, bij de ruimtelijke ordening, verkoop van gemeentelijke bezittingen en nog veel meer zaken. Fractie en Partij zijn zich toch wel bewust van het bovenstaande dilemma?                      
 

Artikel: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14